اكبرگنجي روزنامهنگار زنداني، شنبهشب در ساعات پاياني روز با پشت سر گذاشتن 2244 روز زندگي در زندان و پايان دوران محكوميتاش، به خانه بازگشت. بازگشت او به خانه، اما به دو علت غيرمنتظره بود. اول آنكه اكبر گنجي در حالي ساعت 10 شب توسط ماموران زندان اوين به خانه خود آورده شد كه ساعاتي پيشتر معاون امور زندانهاي دادستاني تهران، در گفتوگويي از آزادي اكبر گنجي در دهم فروردينماه سخن گفته بود. بدينترتيب آزادي اكبر گنجي پيش از تحويل سال جديد و در روزهاي پاياني سال تا حدودي غيرمنتظره بود، آنچنان كه همسر گنجي نيز نتوانست تعجب خود را از اين آزادي پنهان كند. اما آزادي اكبر گنجي به يك دليل ديگر نيز همگان را در تعجب و حيرت فرو برد. روز گذشته، دوستان اكبر گنجي و خبرنگاران با ورود به خانه او، با مردي مواجه شدند كه چهرهاي بسيار متفاوت از اكبر گنجي داشت. گنجي با ريشهاي بلندي كه صورت لاغرش را در پشت خود پنهان كرده بود، چهرهاي متعجبكننده و متفاوت از گذشته داشت. تا آنجا كه محسن كديور با ريزخندهاي به او گفت: «قيافه تو به رابينسون كروزوئه شبيه است. مگر از كجا برگشتهاي؟»
بدينترتيب روز گذشته خبرنگاران و دوستان اكبر گنجي متعجبانه به او نگاه ميكردند و او نيز در پاسخ به تعجب آنها با خنده ميگفت: «به جاي تكثر در انديشه، تكثر در قيافه و چهره را تجربه كنيم... من در زندان اصلاح شدم و ريش گذاشتم... به جاي بحث سياسي براي بحثهاي عرفاني و بوديستي آمادگي دارم...»
***
اكبر گنجي ديروز اما تصميم گرفته بود كه جز «سكوت» سخني ديگر با خبرنگاران در ميان نگذارد. اگر او چند ماهي پيشتر با خروج از زندان، گفتوگويي مطبوعاتي را ترتيب داد و به گفتوگو با خبرنگاران نشست، اين بار اما او با خروج از زندان در پايان دوره محكوميتش سنت «سكوت» را انتخاب كرده بود. با اين حال «سكوت» براي اكبر گنجي روزنامهنگاري كه پيش از اين در سختترين شرايط ممكن، سكوت را نپذيرفته است، كار چندان آساني نيز نبود. اينچنين بود كه رضا تهراني ايستاده در كنار گنجي، او را به نشكستن «سكوت» فرا ميخواند و با هر جملهاي كه گنجي ميگفت، او ترجيعبند «اكبر، لطفاً...» را تكرار ميكرد. گنجي با اين حال و در حاشيه سكوت خود ميگويد كه شنبهشب، پيش از آزادي، پزشكان اوين او را معاينه و نتايج معاينات را ثبت كردهاند: «ديشب پيش از آنكه مرا آزاد كنند پزشكان اوين معاينهام كردند، وزن من 49 كيلو بود و فشارم نيز 9 روي 6 بود.»
همسر اكبر گنجي نيز در پايان دوران محكوميت گنجي از نامهاي خبر ميدهد كه گنجي در روزهاي ابتدايي بهمن امسال خطاب به رئيس قوه قضائيه نوشته است و در آن نامه، ناگفتههاي خود درباره دوران بازداشتش را مطرح كرده است: «اميدوارم آقاي شاهرودي با رسيدگي به اين نامه، توسعه قضايي را كه از آن سخن ميگويند، عملي كنند.»
***
روز گذشته آنچنان كه گفته شد، گنجي به توصيه دوستانش در سكوت بود و بدينترتيب، يوسف مولايي و معصومه شفيعي، وكيل و همسر او، به نيابت از وي سخن ميگفتند. با اين حال اكبر گنجي گاهي نيز مجبور ميشد سكوتش را بشكند تا توضيحي درباره سخنان همسر و وكيلش داده باشد.
خبرنگار شرق: آقاي گنجي در روزها و هفتههاي آينده چه اقداماتي را انجام خواهند داد؟
معصومه شفيعي: ايشان بايد به فكر سلامتيشان باشند و براي مدتي به حرف خانواده گوش بدهند.
اكبر گنجي: البته شما ميدانيد كه من به حرف هيچ احدالناسي گوش نميكنم.
خبرنگار شرق: اگر بخواهند دوباره آقاي گنجي را به زندان بازگردانند، چه ميكنيد؟
معصومه شفيعي: اين اتفاق نميافتد.
اكبر گنجي: اگر ما را به زندان بردند گذشته تكرار خواهد شد و خانم شفيعي هم، اقدامات گذشتهشان را احتمالاً ادامه ميدهند.
با اين حال اكبر گنجي روز گذشته در سكوت بود. تا آنجا كه وقتي خبرنگاري از او درباره احساسش نسبت به آزادي پرسيد، گفت: «اگرچه خوشحال هستم اما بگذاريد حرفي نزنم. سخني نميگويم و فكر ميكنم كه سكوت بهتر باشد.»
يوسف مولايي نيز ديروز از خبرنگاران ميخواست كه با پرسشهاي خود از اكبر گنجي او را به پاسخگويي نكشانند: «آقاي گنجي حرفي هم نزند اكبر گنجي است.» خبرنگاران ديروز همچنين از يوسف مولايي درباره سخن سالاركيا كه گفته بود گنجي به علت غيبتهايش دهم فروردين آزاد ميشود، سئوال ميكردند و ميپرسيدند كه آيا گنجي اكنون در مرخصي است يا آزاد شده است، پاسخ مولايي نيز چنين بود: «محكوميت گنجي، بنابر محاسبات سازمان زندانها، 26 اسفند تمام شده است. حال اين سئوال را از خود آقاي سالاركيا بايد بپرسيد. من نميتوانم درباره اين شبهه حقوقي پاسخ دهم.» در حالي كه سالاركيا آزادي گنجي را مرخصياي يك هفتهاي خوانده و زمان آزادي او را با پايان يافتن اين مرخصي، در روز دهم فروردين دانسته است، اما گنجي و همسرش تاكيد دارند كه او اكنون در پايان دوران محكوميتش، آزادي را تجربه خواهد كرد. با اين حال خبرنگار شرق از گنجي پرسيد: «آيا شما اين بار با همه وسايلتان از زندان خارج شديد يا اينكه همچون زندانياي كه به مرخصي فرستاده ميشود، وسايل شخصيتان در زندان مانده است؟»پاسخ گنجي نيز چنين بود: «من با همه وسايلم از زندان خارج شدم و ماموران زندان مرا به خانه آوردند.»
در ضمن امروز به بهانه صحبتهای سالارکیا درباره گنجی این امکان پیش آمد که در شرق مطلبی برای او بنویسم.اگر خواستید بخوانید.اسمش را دوست داشتم بگذارم: "حریف در راه است".
